Ba tôi 65 tuổi, vừa phục hồi sau một đợt bị tai biến vì cao huyết áp. Tết này ba tôi đã tự đi lại được, nhưng nói vẫn hơi ngọng. Mong bác sĩ tư vấn dùm, ba tôi nên có chế độ ăn uống và tập luyện thế nào để tránh nguy cơ bị tai biến lần sau. (minhtien).


Tai biến mạch máu não được định nghĩa là “dấu hiệu phát triển nhanh chóng trên lâm sàng của một hội chứng thần kinh nặng nề, thường do nguyên nhân mạch máu não, tiên lượng sinh tồn cũng như tiên lượng chức năng của thần kinh tùy thuộc vào nguyên nhân và mức độ lan rộng của tổn thương”. Có những bệnh nhân đến sớm và mức độ tổn thương ít thì khả năng hồi phục cao và ngược lại những bệnh nhân đến trễ, qua mất “thời gian vàng” hoặc mức độ tổn thương lan rộng nhiều thì khả năng hồi phục kém. Và các cơ quan bộ phận trong cơ thể không phải là sẽ hồi phục đồng loạt cùng lúc. Bệnh nhân cần phải kiên trì tuân thủ điều trị và tập luyện đúng cách thì sẽ dần dần hồi phục.

Tai biến mạch máu não thường chia làm hai thể chính là nhồi máu não và xuất huyết não. Trong đó tăng huyết áp là nguyên nhân thường gặp nhất gây ra xuất huyết não. Bệnh nhân có thể hôn mê, liệt nửa người hay các biểu hiện của rối loạn thần kinh thực vật. Có nhiều phương tiện để chẩn đoán chính xác tai biến mạch máu não, nhưng CT Scan và MRI là hai cân lâm sàng thường sử dụng nhiều nhất. Khoảng 2/3 trường hợp tử vong. Tử vong thường trong 10 ngày đầu tiên khi tai biến. Những ngày sau đó tuy đỡ nguy hiểm hơn nhưng vẫn có thể tử vong do các biến chứng, do nhiễm trùng hô hấp, tiết niệu, rối loạn dinh dưỡng, thần kinh thực vật…Sau giai đoạn cấp và bán cấp là giai đoạn di chứng, bao gồm di chứng thần kinh (chủ yếu là vận động) và tâm thần, trở thành bệnh mãn tính, thời gian điều trị kéo dài. Điều cần nói là người đã bị tai biến mạch máu não sẽ có nhiều nguy cơ tái phát. Do đó, phải chú ý điều trị tích cực để phòng ngừa tái phát.

Để phòng bệnh thì cần phải chữa cái gốc của bệnh, đó là tăng huyết áp – gây ra tai biến mạch máu não đợt này cho bệnh nhân. Bệnh nhân cần uống thuốc huyết áp suốt đời để ổn định huyết áp. Nhiều bệnh nhân chỉ uống thuốc hạ áp khi chóng mặt khi nhức đầu, như thế sẽ càng nguy hiểm hơn. Vì đến một lúc huyết áp sẽ tăng vọt lên, không thể kiểm soát được nữa và dẫn đến tai biến. Ngoài ra, bệnh nhân cũng cần thay đổi lối sống: tránh rượu bia, tránh căng thẳng, giữ cân nặng lý tưởng, tập thể dục thường xuyên (lý tưởng là 1giờ/ngày), có thể đi bộ, chạy bộ, bơi lội, đạp xe đạp tùy theo ý thích và sức của mình. Bệnh nhân có thể tập dưỡng sinh như thư giãn, thở 4 thời có kê mông, giơ chân, những động tác xoa bóp vùng đầu mặt. Về ăn uống, bệnh nhân cần hạn chế ăn mặn (mỗi ngày khoảng 1 muỗng café muối), giảm rượu, bỏ thuốc lá; ăn nhiều thức ăn có chứa potassium (K+) và calci (Ca++) như đậu xanh, mè, chuối, đu đủ, hải sản, súp lơ…

Nếu tái phát tai biến mạch máu não, người nhà cần giữ bình tĩnh, đỡ người bệnh để không bị té ngã gây chấn thương. Để người bệnh nằm xuống chỗ thoáng, nghiêng qua một bên đầu hơi nâng nhẹ, nếu nôn ói, móc hết đờm nhớt cho bệnh nhân dễ thở. Nếu người bệnh lơ mơ: kiểm tra mạch, nhịp thở, đặt bệnh nhân ở tư thế nằm nghiêng về bên không liệt, đầu nâng nhẹ.

Nếu bệnh nhân hôn mê: cũng xử trí như trên, kiểm tra nếu không thấy mạch đập hoặc ngừng thở, tiến hành hô hấp mồm - mồm và ép tim ngoài lồng ngực theo tỷ lệ 1: 5. Chú ý: Không tự ý cho uống thuốc hoặc nhỏ thuốc hạ huyết áp hay bất kỳ loại thuốc nào khác, không cạo gió. Và gọi xe đưa ngay người bệnh đến bệnh viện gần nhất, phải đưa người bệnh vào bệnh viện càng nhanh càng tốt để có thể cứu sống kịp thời các phần não chưa chết nhưng đang bị thiếu máu nuôi não hoặc đang bị chèn ép.

Giai đoạn đầu nhất thiết bệnh nhân phải dùng những biện pháp điều trị theo Tây y. Còn ở giai đoạn phục hồi di chứng, thì có thể kết hợp thêm các bài tập, phương pháp dưỡng sinh và bài thuốc Y học cổ truyền để hồi phục sớm.

Cuối cùng, sau khi về nhà, bệnh nhân phải tăng cường tập vận động tại nhà hoặc tập vật lý trị liệu, uống thuốc theo đơn và tái khám đúng hẹn.

Chúc bạn và gia đình đón Tết Nhâm Thìn nhiều sức khỏe, thành công và thịnh vượng.